| Konu | Kısa Tanım | 5 Örnek Cümle | İpucu Kelimeler |
|---|---|---|---|
| Amaç–Sonuç | Eylemin hangi amaçla yapıldığını bildirir. |
• Başarılı olmak için çok çalışıyor. • Seni görmek amacıyla geldim. • Kitap almak için dışarı çıktı. • Dinlenmek amacıyla tatile gitti. • Yarışmayı kazanmak için kursa yazıldı. |
için, amacıyla, diye |
| Neden–Sonuç | Bir olayın gerçekleşme sebebini açıklar. |
• Hastalandığı için okula gelmedi. • Yağmur yağdığından maç ertelendi. • Çok çalıştığı için kazandı. • Geç kaldığı için otobüsü kaçırdı. • Elektrikler kesildiğinden ders çalışamadım. |
çünkü, için, -den dolayı |
| Koşul–Sonuç | Bir durumun gerçekleşmesi bir şarta bağlıdır. |
• Ders çalışırsan başarılı olursun. • Yağmur yağarsa çıkmayız. • Beni ararsan yardım ederim. • Erken gelirsen birlikte gideriz. • Ödevini yapmazsan oyun oynayamazsın. |
-са/-се, ise, yeter ki |
| Karşılaştırma | İki varlık veya durum arasında kıyaslama yapılır. |
• Ali senden daha uzun. • Bu kitap diğerinden daha sürükleyici. • Yaz mevsimi kıştan sıcaktır. • Matematiği Türkçeden çok seviyorum. • Bugün dün kadar sıcak değil. |
daha, kadar, en |
| Benzetme | Bir varlık başka bir varlığa benzetilir. |
• Aslan gibi cesurdu. • Pamuk gibi elleri vardı. • Kalbi taş gibiydi. • Su gibi terledi. • Buz gibi bir havası vardı. |
gibi, kadar |
| Örneklendirme | Anlatılan düşünceyi örneklerle açıklamaktır. |
• Roman, hikâye ve şiir okurum. • Bazı meyveler, örneğin elma ve armut, faydalıdır. • İstanbul, Ankara gibi büyük şehirler kalabalıktır. • Sporlardan özellikle futbolu severim. • Bazı sanatçılar, mesela Tanpınar, unutulmazdır. |
örneğin, mesela |
| Tanımlama | Bir kavramın ne olduğunu açıklamaktır. |
• Şiir, duyguların estetik anlatımıdır. • Roman, uzun olay yazısıdır. • Eğitim, bireyi geliştirme sürecidir. • Dil, insanlar arasında iletişim aracıdır. • Sanat, güzelliğin yansımasıdır. |
...dır, ...dir |
| Tanık Gösterme | Düşünceyi desteklemek için uzman görüşü kullanılır. |
• Namık Kemal’e göre vatan sevgisi önemlidir. • Atatürk, “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” demiştir. • Yunus Emre sevgiyi ön plana çıkarır. • Ahmet Hamdi Tanpınar zamana dikkat çeker. • Mehmet Kaplan’a göre roman toplum aynasıdır. |
göre, demiştir |
| Sayısal Verilerden Yararlanma | Düşünceyi rakamlarla desteklemektir. |
• Nüfus 5 milyonu geçti. • Kitap 300 sayfadan oluşuyor. • Bu yıl satışlar %20 arttı. • Günde 8 saat çalışıyor. • Türkiye’de milyonlarca öğrenci var. |
sayılar, oranlar |
| Öznel Cümle | Kişiden kişiye değişen görüş bildirir. |
• Bu film harikaydı. • Şiir çok etkileyici. • En güzel şehir İzmir’dir. • Bu yemek mükemmel olmuş. • Romanın sonu sıkıcıydı. |
yorum içerir |
| Nesnel Cümle | Kanıtlanabilir bilgiler verir. |
• Türkiye’nin başkenti Ankara’dır. • Su 100 derecede kaynar. • Kitap 250 sayfadır. • Dünya yuvarlaktır. • Okul saat sekizde açılıyor. |
kanıtlanabilir bilgi |
| Doğrudan Anlatım | Bir söz değişmeden aktarılır. |
• “Yarın geleceğim.” dedi. • Öğretmen, “Sessiz olun.” dedi. • “Bu kitabı sevdim.” dedi. • “Seni bekliyorum.” dedi. • “Başaracaksın.” diye seslendi. |
tırnak işareti |
| Dolaylı Anlatım | Bir söz anlam korunarak aktarılır. |
• Yarın geleceğini söyledi. • Sessiz olmamızı istedi. • Kitabı sevdiğini anlattı. • Beni beklediğini söyledi. • Başaracağımıza inandığını belirtti. |
-anlam aktarımı- |
| Abartma (Mübalağa) | Bir durum olduğundan fazla gösterilir. |
• Dünyaları taşıdı. • Ağlamaktan gözyaşı sel oldu. • Bir ton ödev verdiler. • Açlıktan ölüyorum. • Seni bin kere aradım. |
çok aşırı anlatım |
| Varsayım | Gerçekleşmemiş bir durum gerçekleşmiş gibi düşünülür. |
• Diyelim ki sınav iptal oldu. • Tut ki otobüsü kaçırdık. • Farz edelim seni seçtiler. • Bir an için kazandığını düşün. • Diyelim ki elektrikler kesildi. |
diyelim ki, tut ki |
| Olasılık / İhtimal | Kesin olmayan durum bildirir. |
• Bu akşam yağmur yağabilir. • Ali gelmemiş olabilir. • Yarın sınav olabilir. • Otobüs gecikebilir. • Bizi arayabilirler. |
belki, olabilir |
| Tahmin | Bir olayın sonucunu önceden kestirmektir. |
• Bu gidişle geç kalacağız. • Takım maçı kazanacak gibi. • Yarın hava soğur sanırım. • Akşama misafir gelir herhalde. • Bu çocuk doktor olur. |
sanırım, galiba |
| Öneri | Yol gösterme anlamı taşır. |
• Daha çok kitap okumalısın. • Spor yapmanı öneririm. • Erken yatmalısın. • Bu filmi izlemelisin. • Düzenli çalışmalısın. |
-malı/-meli |
| Tavsiye | Bir konuda öğüt vermektir. |
• Sağlıklı beslenmeni tavsiye ederim. • Erken kalkmalısın. • Telefonu az kullan. • Dinlenmeye vakit ayır. • Kendine güven. |
öğüt verme |
| Uyarı | Olumsuz bir duruma karşı dikkat çekilir. |
• Islak zeminde koşmayın. • Buraya park etmek yasaktır. • Dikkatli olun. • Cam kırılabilir. • Gürültü yapmayınız. |
dikkat, yasak |
| Eleştiri | Bir kişinin veya durumun eksik yönlerini belirtir. |
• Yazı gereksiz ayrıntılar içeriyor. • Romanın dili ağır olmuş. • Çok düzensiz çalışıyor. • Film beklenen etkiyi vermedi. • Konuyu yüzeysel işlemiş. |
olumsuz değerlendirme |
| Yakınma (Şikâyet) | Bir durumdan rahatsız olma anlatılır. |
• Kimse beni dinlemiyor. • Her işi bana yaptırıyorlar. • Çok gürültü yapıyorlar. • Kimse sözünde durmuyor. • Sürekli geç kalıyorlar. |
şikâyet |
| Sitem | Kırgınlık içeren serzeniştir. |
• Beni hiç aramadın. • Doğum günümü unuttun. • Yardım istememe rağmen gelmedin. • Beni yalnız bıraktın. • Hiç haber vermedin. |
kırgınlık |
| Pişmanlık | Yapılan bir işten duyulan üzüntüdür. |
• Keşke onu kırmasaydım. • Bu sözü söylediğime pişmanım. • Erken ayrılmamalıydım. • O fırsatı kaçırmamalıydım. • Zamanında çalışmadım. |
keşke |
| Hayıflanma | Yapılamayan bir durum için üzülmektir. |
• Ah, gençliğim geri gelse. • Keşke zamanında gitseydim. • Bu fırsatı değerlendiremedim. • Onu son kez göremedim. • Sınava daha iyi hazırlanabilirdim. |
üzüntü |
| Özlem (Hasret) | Bir kişiye veya yere duyulan hasrettir. |
• Memleketimi özledim. • Eski günleri arıyorum. • Arkadaşlarını görmek istiyor. • Çocukluğunu özlemle anıyor. • Anneannesini çok özlemiş. |
özlemek |
| Beklenti | Olması istenen durum anlatılır. |
• Bu yıl kazanacağını düşünüyorum. • Senden daha çok çalışmanı bekliyorum. • Takımın başarılı olması bekleniyor. • Öğretmen bizi ödüllendirecek. • Güzel haberler alacağız. |
beklemek |
| Ön Yargı | Bir kişi veya durum hakkında önceden hüküm vermektir. |
• Bu çocuk kesin yaramazdır. • O işi başaramaz. • Yeni gelenler çalışkan olmaz. • Bu film kesin kötüdür. • O zaten geç kalır. |
önceden hüküm |
| Kanı / Görüş | Kişisel düşünce bildirir. |
• Bence bu kitap başarılı. • Bana göre en iyi oyuncu o. • Bu konu önemli görünüyor. • Şiirin dili etkileyici. • Film oldukça başarılıydı. |
bence, bana göre |
| Kesinlik | Şüpheye yer bırakmayan yargı bildirir. |
• Bu işi mutlaka yapacağım. • Kesinlikle gelecektir. • Elbette başaracağız. • Şüphesiz doğru söylüyor. • Asla vazgeçmem. |
kesinlikle, mutlaka |
| Çıkarım | Var olan bilgilerden sonuç çıkarmaktır. |
• Işıklar yanıyor, demek ki evdeler. • Çok çalışmış olmalı. • Kapı açık olduğuna göre biri geldi. • Sessiz olduğuna göre uyuyor. • Çantası burada, henüz gitmemiş. |
demek ki, göre |
| Duygu Bildiren | Sevinç, korku, heyecan gibi duygular içerir. |
• Çok mutlu oldum. • İçimi korku sardı. • Heyecandan konuşamadım. • Buna çok sevindim. • İçim daraldı. |
duygu içerir |
| İçerik Cümlesi | Eserin konusundan bahseder. |
• Romanda köy hayatı anlatılıyor. • Kitap savaş yıllarını ele alıyor. • Şiirde ayrılık işlenmiş. • Film göç sorununu anlatıyor. • Hikâyede aile bağları anlatılmış. |
konu anlatılır |
| Üslup Cümlesi | Yazarın anlatım biçiminden bahseder. |
• Yalın bir dil kullanmış. • Betimlemeleri oldukça başarılı. • Ağır bir anlatımı var. • Samimi bir üslupla yazmış. • Akıcı bir anlatımı bulunuyor. |
anlatım biçimi |
Benzer Etkinlikler
Yazıyı nasıl buldunuz?
