3. Sınıf Kesirler – Bol Örnekli Konu Anlatımı | İlkokul Matematik
İçindekiler
📌 Kesir nedir? Bir bütünün eş parçalarından her birine veya birkaçına kesir denir. Günlük hayatta pastaları, çikolataları, ekmekleri paylaşırken kesirleri kullanırız.
Kazanımlar (Bloom Taksonomisi)
| Kazanım Kodu | Kazanım Açıklaması (Bloom Basamağı) |
|---|---|
| M.3.1.6.1. | 🔵 Bütün, yarım, çeyrek kavramlarını modellerle gösterir ve açıklar. (Anlama) |
| M.3.1.6.2. | 🟢 Bir şekli eş parçalara ayırır ve her bir parçanın birim kesir olduğunu belirtir. (Uygulama) |
| M.3.1.6.3. | 🟡 Birim kesirleri sayı doğrusunda gösterir. (Uygulama) |
| M.3.1.6.4. | 🔴 Pay ve payda arasındaki ilişkiyi açıklar. (Analiz) |
Konu Anlatımı: Kesirler
📌 1. Bölüm: Bütün, Yarım ve Çeyrek
BÜTÜN
11Hiç bölünmemiş, tam olan nesne
YARIM
12Bütünün 2 eş parçasından biri
ÇEYREK
14Bütünün 4 eş parçasından biri
🔢 ÖRNEKLER – Bütün, Yarım, Çeyrek
1 bütün = 2 yarım
1 bütün = 4 çeyrek
🔢 10 ÖRNEK – Bütün, Yarım, Çeyrek İlişkisi
| Bütün | Yarım | Çeyrek |
|---|---|---|
| 1 bütün | 2 yarım | 4 çeyrek |
| 2 bütün | 4 yarım | 8 çeyrek |
| 3 bütün | 6 yarım | 12 çeyrek |
| 4 bütün | 8 yarım | 16 çeyrek |
| 5 bütün | 10 yarım | 20 çeyrek |
| 2 yarım | 1 bütün | 4 çeyrek |
| 4 yarım | 2 bütün | 8 çeyrek |
| 6 yarım | 3 bütün | 12 çeyrek |
| 8 çeyrek | 4 yarım | 2 bütün |
| 12 çeyrek | 6 yarım | 3 bütün |
📌 2. Bölüm: Kesir Gösterimi (Pay ve Payda)
Kesirlerde iki önemli kısım vardır:
Pay: 3? (boyalı veya alınan parça sayısı)
Payda: ?4 (toplam eş parça sayısı)
🔢 10 ÖRNEK – Kesir Gösterimi
Yarım
2 çeyrek
Üç çeyrek
1 bütün
| Şekil | Kesir | Okunuşu |
|---|---|---|
| 2 eş parçadan 1’i boyalı | 12 | İkide bir (yarım) |
| 3 eş parçadan 1’i boyalı | 13 | Üçte bir |
| 4 eş parçadan 1’i boyalı | 14 | Dörtte bir (çeyrek) |
| 4 eş parçadan 2’si boyalı | 24 | Dörtte iki (yarım) |
| 4 eş parçadan 3’ü boyalı | 34 | Dörtte üç |
| 5 eş parçadan 1’i boyalı | 15 | Beşte bir |
| 6 eş parçadan 1’i boyalı | 16 | Altıda bir |
| 8 eş parçadan 1’i boyalı | 18 | Sekizde bir |
| 8 eş parçadan 3’ü boyalı | 38 | Sekizde üç |
| 8 eş parçadan 5’i boyalı | 58 | Sekizde beş |
📌 3. Bölüm: Birim Kesir
BİRİM KESİR: Payı 1 olan kesirlere birim kesir denir.
12 13 14 15 16
🔢 10 ÖRNEK – Birim Kesirler
| Birim Kesir | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| 12 | İkide bir | Bütünün 2 eş parçasından 1’i |
| 13 | Üçte bir | Bütünün 3 eş parçasından 1’i |
| 14 | Dörtte bir (çeyrek) | Bütünün 4 eş parçasından 1’i |
| 15 | Beşte bir | Bütünün 5 eş parçasından 1’i |
| 16 | Altıda bir | Bütünün 6 eş parçasından 1’i |
| 17 | Yedide bir | Bütünün 7 eş parçasından 1’i |
| 18 | Sekizde bir | Bütünün 8 eş parçasından 1’i |
| 19 | Dokuzda bir | Bütünün 9 eş parçasından 1’i |
| 110 | Onda bir | Bütünün 10 eş parçasından 1’i |
📌 4. Bölüm: Şekilleri Eş Parçalara Ayırma
🔢 ÖRNEKLER – Eş Parçalara Ayırma
Kareyi 4 eş parçaya ayırma
14
Dikdörtgeni 3 eş parçaya ayırma
13
Daireyi 8 eş parçaya ayırma
18
📌 5. Bölüm: Karışık Örnekler ve Problemler
🎯 KARIŞIK ÖRNEKLER
Örnek 1: Bir pastanın 12‘sini yedim. Kalan pasta ne kadardır?
12 (Kalan da yarım pasta)
Örnek 2: Bir çikolatayı 4 eş parçaya böldük. 3 parçasını yedik. Yediğimiz kısım nasıl gösterilir?
34 (Dörtte üç)
Örnek 3: 2 bütün ekmek kaç yarım ekmek eder?
2 bütün = 4 yarım
Örnek 4: 8 çeyrek pizza kaç bütün pizza eder?
8 çeyrek = 2 bütün (4 çeyrek 1 bütün)
Örnek 5: Bir karpuzu 6 eş parçaya böldük. Her bir parçayı nasıl kesirle gösteririz?
16 (Altıda bir)
Örnek 6: 3 yarım elma kaç bütün elma eder?
3 yarım = 32 = 1 buçuk elma
Örnek 7: Bir sürahi suyun 14‘ünü içtik. Geriye kalan su ne kadardır?
34 (Dörtte üç)
Günlük Hayat Bağlantısı
Pizza dilimleri 18
Karpuz dilimleri 16
Ekmek 12 (yarım)
Pasta dilimleri 14 (çeyrek)
40 Dakikalık Ders Planı: Kesirler
| Süre | Aşama | Etkinlik | Materyal |
|---|---|---|---|
| 5 dk | Giriş | “Bir pastayı 4 arkadaş eşit olarak paylaşmak istesek, her birimize ne kadar pasta düşer?” sorusu sorulur. Öğrencilerin tahminleri alınır. | Kesir kartları |
| 10 dk | Keşfetme | Öğrenciler gruplara ayrılır. Kağıt kare, dikdörtgen ve daire şekillerini 2, 4, 6 eş parçaya katlarlar. | Renkli kağıtlar, makas |
| 10 dk | Açıklama | Öğretmen tahtada bütün, yarım, çeyrek kavramlarını ve kesir gösterimini örneklerle anlatır. | Tahta, akıllı tahta, kesir modelleri |
| 10 dk | Derinleştirme | Her grup bir şekil seçer, eş parçalara ayırır ve bir parçayı boyar. Boyalı kısmı kesirle ifade eder. | Boya kalemleri, şekil çıktıları |
| 5 dk | Değerlendirme | Çıkış kartı: “1 bütün kaç yarım eder?” sorusu yanıtlanır. | Küçük kartlar |
Öğretmen Notları ve Ölçme
🔵 Tanılayıcı (Derse Başlarken): Öğrencilere “Yarım elma” denince ne anladıkları sorulur. Günlük hayattan örnekler vermeleri istenir.
🟠 Biçimlendirici (Süreç İçinde): Öğrenciler pay ve paydayı karıştırabilir. “Pay üstte, payda altta” vurgusu yapın. Birim kesirlerde payın her zaman 1 olduğunu vurgulayın. Zayıf öğrenciler için somut materyaller (kesir çubukları, pasta modelleri) kullanın.
🟣 Sonuç (Ünite Sonu): Öğrencilerden “Kesirler” konulu bir poster hazırlamaları istenir. Bütün, yarım, çeyrek modelleri ve örnekler içermelidir.
10 Sınıf İçi Etkinlik Önerisi
- Kağıt Katlama: Kare, dikdörtgen ve daire şeklindeki kağıtları 2, 4, 6, 8 eş parçaya katlama.
- Kesir Boyama: Verilen geometrik şekillerin belirtilen kesir kadarını boyama.
- Kesir Domino: Bir tarafta şekil, diğer tarafta kesir yazılı kartları eşleştirme.
- Pizza Kesir: Karton daireler üzerinde pizza dilimleri oluşturma ve kesir yazma.
- Kelime Avı: Wordwall benzeri platformlarda kesirlerle ilgili oyun oynama.
- Rol Oynama: Öğrenciler “bütün”, “yarım” ve “çeyrek” rollerinde bir pastayı paylaşır.
- Kesir Tablosu: Sınıf duvarına asılan büyük bir tabloda her gün farklı bir kesir gösterimi yapma.
- Origami Kesir: Origami kağıtlarını katlayarak farklı kesirler oluşturma.
- Kesir Kartları: Öğrencilerin kendi kesir kartlarını oluşturması ve arkadaşlarıyla eşleştirme oyunu oynaması.
- Poster Hazırlama: “Kesirler” konulu bilgilendirici poster tasarlama.
Yazdırılabilir Çalışma Kağıdı
Adı Soyadı:
Sınıf/No:
A. Aşağıdaki boşlukları doldurunuz.
1 bütün = yarım
1 yarım = çeyrek
1 bütün = çeyrek
2 yarım = bütün
4 çeyrek = bütün
B. Aşağıdaki kesirleri yazınız.
Daire 4 eş parçaya ayrılmış, 1 parçası boyalı →
Kare 8 eş parçaya ayrılmış, 3 parçası boyalı →
Dikdörtgen 6 eş parçaya ayrılmış, 2 parçası boyalı →
C. Aşağıdaki birim kesirleri büyükten küçüğe sıralayınız.
12 , 14 , 13 , 16
Mini Test (5 Soru)
- 2 bütün ekmek kaç yarım ekmek eder?
A) 2 yarım B) 3 yarım C) 4 yarım D) 5 yarım - Aşağıdakilerden hangisi birim kesirdir?
A) 23 B) 34 C) 15 D) 25 - 4 çeyrek kaç bütün eder?
A) 1 bütün B) 2 bütün C) 3 bütün D) 4 bütün - Bir pastanın 14‘ü yenmiştir. Kalan pasta ne kadardır?
A) 14 B) 24 C) 34 D) 44 - Payı 3, paydası 5 olan kesir aşağıdakilerden hangisidir?
A) 53 B) 35 C) 33 D) 55
Cevap Anahtarını Göster
1-C, 2-C, 3-A, 4-C, 5-B
Oyun/Drama Önerisi: “Kesir Pazarı”
Öğrenciler iki gruba ayrılır: “Satıcılar” ve “Müşteriler”. Satıcıların tezgahlarında kesirlerle yazılmış ürünler vardır (örneğin 12 kg elma, 14 kg peynir). Müşteriler “Bana 12 kg elma verir misiniz?” diyerek alışveriş yapar. Satıcı ürünü kesir kartıyla gösterir. Bu oyun, kesir kavramını eğlenceli bir şekilde pekiştirir.
Performans Değerlendirme Rubriği (Kesir Posteri)
| Ölçüt | Başlangıç (1) | Gelişen (2) | Yetkin (3) |
|---|---|---|---|
| Bütün-Yarım-Çeyrek | Kavramlar yanlış veya eksik. | Kavramlar doğru ancak örnekler yetersiz. | Bütün, yarım, çeyrek kavramları doğru ve bol örnekle açıklanmış. |
| Kesir Gösterimi | Kesir gösterimi yanlış. | Kesir gösterimi doğru ancak pay-payda açıklanmamış. | Kesirler doğru gösterilmiş, pay ve payda açıklanmış. |
| Birim Kesirler | Birim kesir örnekleri yok. | Birim kesir örnekleri var ama eksik. | En az 5 birim kesir örneği doğru gösterilmiş. |
| Görsellik | Görsel öğe yok. | Birkaç görsel öğe var. | Renkli, yaratıcı ve bol görselli. |
Sıkça Sorulan Sorular
Pay ve payda nedir?
Birim kesir nedir?
Hangi birim kesir daha büyüktür, 12 mi 14 mü?
İnteraktif Etkinlik: Kesir Bulmacası
Soru 1: 2 bütün kaç yarım eder?
Soru 2: 14 nasıl okunur?
Ünite Değerlendirme (Öz Değerlendirme Formu)
| Ölçüt | Evet | Kısmen | Hayır |
|---|---|---|---|
| Bütün, yarım, çeyrek kavramlarını biliyorum. | ☐ | ☐ | ☐ |
| Kesirlerde pay ve paydayı ayırt edebiliyorum. | ☐ | ☐ | ☐ |
| Birim kesirleri biliyorum. | ☐ | ☐ | ☐ |
| Şekilleri eş parçalara ayırabiliyorum. | ☐ | ☐ | ☐ |
| Kesirleri sayı doğrusunda gösterebiliyorum. | ☐ | ☐ | ☐ |
Ölçme Özeti 0
İnteraktif etkinlikte doğru cevapları buldunuz!
Bu Konulara da Göz Atın
MEB Yeni Müfredat (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) Uyumu: İçerik, MEB’in 2025-2026 eğitim öğretim yılı için yayınladığı yeni müfredattaki kazanımlar, beceriler ve öğrenme çıktıları ile tam uyumludur
Öne Çıkan Özellikler:
Bol Örnekli Anlatım:
Bütün-yarım-çeyrek ilişkisi için 10 örnek tablosu
Kesir gösterimi için 10 örnek tablosu
Birim kesirler için 9 örnek tablosu
Karışık örnekler (7 problem)
Görsel modellerle desteklenmiş örnekler
Görsel Modeller: Kare, dikdörtgen, daire modelleri ile kesirler somutlaştırıldı, boyalı alanlar işlemleri görselleştiriyor.
Renk Kodlaması: Bütün (mavi), yarım (yeşil), çeyrek (kırmızı) renk kodlarıyla vurgulandı.
Adım Adım Anlatım: Her bölüm adım adım açıklandı, öğrencilerin mantığı kavraması hedeflendi.
Öğretmen Dostu: 40 dakikalık ders planı, etkinlik önerileri, rubrik ve değerlendirme formlarıyla öğretmenlerin işi kolaylaştırıldı.
MEB Müfredat Uyumu: İçerik, 3. sınıf matematik öğretim programı kazanımlarıyla tam uyumludur.
İnteraktif Etkinlik: İki sorulu basit ama etkili bir etkinlikle öğrencilerin katılımı sağlanıyor.
Yazıyı nasıl buldunuz?


